Krzemień pasiasty – kamień rzadszy od diamentu

150 milionów lat temu ziemia sandomierska zrodziła niezwykły kamień, który 4 tysiące lat temu służył do wyrobu narzędzi a dziś świeci tryumfy na światowych salonach. Biżuterię z niego noszą m.in: Robbie Willams, Victoria Beckham czy Boy George. W swojej ofercie mają go najlepsze, renomowane sklepy jubilerskie. Krzemień pasiasty występuje na świecie tylko w jednym jedynym miejscu – na terenie Ziemi Sandomierskiej. Oto i niezwykła historia kamienia, który jest rzadszy od diamentu – najdroższego kamienia świata.

Za głównego popularyzatora i swoistego ambasadora krzemienia pasiastego w jubilerstwie uznaje się sandomierskiego artystę Cezarego Łutowicza. To on w latach 70-tych wprowadził ten niezwykły kamień jako element biżuterii. Ok. 4 000 tysiące lat temu używano go do wyrobu siekier i narzędzi, dziś sławi Ziemię Sandomierską nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. W swojej ofercie mają go najlepsze, renomowane sklepy jubilerskie.

Powstanie krzemienia
– W celu poznania historii krzemienia pasiastego cofniemy się do czasów jury, kiedy to ok. 150 mln lat temu w ciepłych lagunach morza żyły drobne skorupiaki. Budowały one w miękkim dnie całe systemy korytarzy i nor, w których magazynowały m.in. obumarłe fragmenty roślin. Krzemionka zawarta w wodzie i w gromadzonych szczątkach organizmów morskich wytrącała się w tych zagłębieniach pod wpływem zmian temperatury, ciśnienia i odczynu chemicznego wody. „Zastygająca” przez miliony lat krzemionka utworzyła charakterystyczne buły krzemienne, w których masie wewnętrznej występują pasma o różnym zabarwieniu, z fantastycznie ułożonymi wewnątrz „pasiakami”. Tak powstały kamienie, które dziś naturalnie występują tylko w jednym miejscu na świecie – na terenie Ziemi Sandomierskiej.

Odkrycie kopalń
– Na początku lat 20-tych XX wieku geolog z Państwowego Instytutu Geologicznego, Jan Samsonowicz w trakcie prowadzonych prac geologicznych odkrył kompleks kopalń w Krzemionkach Opatowskich. Wchodząc do jednego z podziemnych korytarzy zauważył ślady starożytnego górnictwa. Zaczął się trwający do dziś okres fascynacji naukowej jedynym tego typu kompleksem kopalnianym na świecie. Pierwsze badania wykopaliskowe rozpoczęły się w 1925 roku. W tym czasie odgruzowano podziemia siedmiu szybów, rozpoznano rozmiary, kierunek i sposób prehistorycznej eksploatacji. Na całym terenie naliczono ok. 500 szybów kopalnianych. Odkrywano nowe chodniki, szyby, odnajdywano coraz to nowe narzędzia i obiekty świadczące o funkcjonującej tu w neolicie kopalni krzemienia. W bieżącym roku archeolodzy z Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim prowadzili badania w wyniku których natrafili na kilka nowych, nieznanych dotąd szybów. Przebadali również ok. 2 600 odkrytych zabytków, z których 26 zasługuje na szczególną uwagę. Wśród nich są m.in. krzemienne kilofy i kliny górnicze o nieznanych dotąd formach.

Prehistoryczne kopalnie – Kopalnie w Krzemionkach eksploatowane były ok. 4 – 3 tys. lat temu w okresie trwania kultury pucharów lejkowatych, kultury amfor kulistych oraz kultury mierzanowickiej. Wydobywane tylko tutaj krzemienie pasiaste szybko rozprzestrzeniły się w promieniu nawet 600 km, jako narzędzia niezbędne ówczesnemu człowiekowi. Był to doskonały „towar” eksportowy przynoszący duże bogactwo. Pole eksploatacyjne „Krzemionki” obejmuje obszar ok. 78 500 m2 . Liczbę kopalń szacuje się na ok. 4000. Na terenie pola eksploatacyjnego występują również pozostałości pracowni krzemieniarskich a na południe od niego w rejonie lejków krasowych ślady obozowisk. Wydobycie krzemienia przebiegało w bardzo trudnych warunkach. Górnicy pracowali w pozycji półklęczącej lub nawet leżącej. Problemem było odpowiednie oświetlenie i dostarczenie powietrza w głąb szybów. Wentylację uzyskiwano przede wszystkich poprzez palenie w wyrobiskach małych ognisk i wymuszony naturalny obieg ciepłego i zimnego powietrza. Problem oświetlenia rozwiązano za pomocą palących się łuczyw. Pod ziemią temperatura wynosiła od 5 do 9 stopni Celsjusza. Wstępną selekcję surowca przeprowadzano pod ziemią. Krzemień nadający się do obróbki wydobywano na powierzchnię i tam robiono z nich m.in. siekiery krzemienne oraz inne narzędzia. Cały rejon świętokrzyski obfituje w liczne krzemienionośne pola eksploatacyjne. Pasmo pradziejowych pól, zwane Prahistorycznym Zagłębiem Krzemienionośnym ciągnie się od Tomaszowa na zachodzie po Świeciechów na wschodzie. Wydobywane w licznych wyrobiskach krzemienie, ze względu na swoją barwę, właściwości czy miejscowość wydobycia mają różne nazwy takie jak: pasiasty, czekoladowy, ożarowski, święciechowski.

Rezerwat „Krzemionki Opatowskie”
– Pierwsze kroki do utworzenia rezerwatu poczyniono już z okresie międzywojennym, kiedy to wykupywano systematycznie grunty od mieszkańców istniejącej tam wówczas wsi. W latach 60-tych wysiedlono całą wieś – miejscowość znikła z mapy, a nazwa „Krzemionki” jest dziś przypisania znajdującemu się tam rezerwatowi archeologicznemu. Pierwszą formą ochrony na tym terenie był zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 27 czerwca 1995 r., powołany do życia rezerwat „Krzemionki Opatowskie”. W jego skład wchodzą prehistoryczne kopalnie krzemienia wraz z kompleksem leśnym, w którym znajduje się wiele stanowisk rzadkich gatunków roślin. W roku 1994 prezydent Lech Wałęsa w specjalnym Zarządzeniu uznał Krzemionki Opatowskie jako „Pomnik Historii”. Głównym celem rezerwatu jest ochrona kopalni krzemienia pasiastego, wyrobisk górniczych i śladów obozowisk górników. Od wielu lat trwają usilne starania, aby Krzemionki Opatowskie wpisać na listę światowego dziedzictwa UNESCO – niestety władzom powiatu nie jest to po drodze. W ostatnich latach słyszy się również o kłopotach finansowych, które uniemożliwiają rozwój tego niezwykłego i jedynego tego typu kompleksu kopalń na świecie. Jeśli nie wiadomo o co chodzi … to chodzi o pieniądze.

Ochrona krzemienia pasiastego – Biżuteria z krzemienia pasiastego z każdym rokiem staje się coraz popularniejsza, zdobywając nie tylko polskie, ale i światowe salony. Wzrost zainteresowania wyrobami krzemiennymi niesie za sobą również „rabunkową” gospodarkę tym niezwykle rzadkim, bo występującym tylko na ziemi sandomierskiej kamieniem. Od wielu lat sandomierski jubiler, który przywrócił do życia krzemień pasiasty stara się, aby wydobycie krzemienia pasiastego podlegało ochronie prawnej. Jego celem jest stworzenie z krzemieni pasiastych regionalnego produktu chronionego prawem patentowym. Jednym z pomysłów jest utworzenie, na wzór amerykańskiej Doliny Krzemowej, związku gmin o nazwie Dolina Krzemienna.

Wielu domorosłych jubilerów widząc „krzemienną żyłę złota” postanowiło szybko zarobić. Zdarza się, że pod nazwą „krzemień pasiasty” sprzedawane są ozdoby z innych rodzajów krzemienia, imitującego tylko „pasiaka”. Jeśli zależy nam na oryginalnej biżuterii krzemiennej, polecam zakup u znanych i zasłużonych twórców, do których zalicza się sandomierski artysta Cezary Łutowicz. Zakupione u niego wyroby posiadają stosowny certyfikat poświadczający autentyczność kamienia i wysoką jakość wykonania całego wyrobu. Pracownia artysty znajduje się w Sandomierzu na Starówce przy Pl. Poniatowskiego 4 (obok Urzędu Miasta) – PK
Fragmenty „Krzemień pasiasty – kamień rzadszy od diamentu” z cyklu „Artykuł na weekend”
www.mojesandomierskie.pl

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site. - UWAGA - KOMENTARZE PODLEGAJĄ MODERACJI:
10 Responses
  1. Tomek says:

    Dlaczego wcześniej nie napisałaś? Zaręczyłbym się krzemieniem pasiastym a nie jakimś tam diamentem.

  2. psiząb says:

    Mam taki krzemień pasiasty, ale pochodzi z Pakistanu i nazywany jest onyksem pakistańskim lub onyksem pasiastym lub aragonitem???

    • Mati says:

      Po pierwsze krzemień to nie onyks. To co opublikowałeś na zdjęciu to nie krzemień pasiasty, to zupełnie inny kamień, o innych właściwościach chemicznych, innym pochodzeniu, wykopaliskowy, nie wulkaniczny i on zupełnie inaczej wygląda.

  3. ew says:

    A ja bardzo dobrze pamiętam salę w sandomierskim muzeum, poświęconą właśnie krzemieniowi pasiastemu. Pamiętam tam również biżuterię z niego, ale niestety nie wiem już, czy to była stała, albo czasowa wystawa i czy tego akurat artysty, o którym piszą MojeSandomierskie.

    W tej sali zrobiłam tylko jedno zdjęcie, to:

    Sandomierz zaskakuje szalenie pozytywnie.
    Pozdrawiam.
    ps
    No i… jeny, ależ piękny ten moździerz! Może to nawet lepszy byłby pomysł – zamiast pierścionków takie pakistańskie cudeńka. :)

  4. mati says:

    hej psiząb to masz krzemień pasiasty czy aragonit bo jedno i drugie to nie to samo i też wcale nie podobne.

  5. Dlaczego piszesz takie głupoty?
    Krzepień pasiasty znajduje się na ziemi Świętokrzyskiej czyli koło Ostrowca Św. a nie w Sandomierzu.

    • Ela Wolny says:

      Widzę, że kolega pt. Ostrowiec Św., nie zadał sobie trudu przeczytania artykułu, ani tym bardziej naszych komentarzy. Równie bez trudu przyszło mu także zacząć swą wypowiedź od inwektyw..

      Jest tag Sandomierz, choćby dlatego, że artysta z Sandomierza rozsławił w świecie ten krzemień, bo jego pracownia, w której można nabyć biżuterię z tego kamienia, znajduje się właśnie w Sandomierzu. Bo muzeum sandomierskie ma takąż wystawę…

      Za głównego popularyzatora i swoistego ambasadora krzemienia pasiastego w jubilerstwie uznaje się sandomierskiego artystę Cezarego Łutowicza. To on w latach 70-tych wprowadził ten niezwykły kamień jako element biżuterii.

      Pracownia artysty znajduje się w Sandomierzu na Starówce przy Pl. Poniatowskiego 4 (obok Urzędu Miasta)

  6. Dawid says:

    ja znalazłem na polu przypadkiem podobny kamień też krzemień ale czy to ten sam?

  7. Piotr says:

    Zachęcam do odwiedzin naszej strony internetowej gdzie moga Państwo nabyć krzemień pasiasty:
    http://www.krzemien-pasiasty.pl

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>